Noyabrın 3-də ABŞ-də keçiriləcək aralıq seçkilər Konqresdə qüvvələr balansını dəyişə bilər.

Amerikalılar Nümayəndələr Palatasının bütün 435 üzvünü və Senatdakı yerlərin təxminən üçdəbirini seçəcəklər. Qanunverici orqanın hansı partiyanın nəzarətində olacağı Ağ Evlə Konqres arasındakı münasibətlərin gələcək istiqamətini müəyyən edəcək.

Aralıq seçkilərə iki həftədən az vaxt qalıb. Ölkədə seçki kampaniyası son mərhələyə daxil olub. Respublikaçılar Konqresdə mövcud üstünlüklərini qorumağa, demokratlar isə çoxluğu əldə etməyə çalışırlar.

Namizədlərin seçicilərlə görüşləri, təşviqat tədbirləri və siyasi debatlar kampaniyanın əsas hissəsini təşkil edir. Respublikaçılar iqtisadi inkişaf, vergi və sərhəd təhlükəsizliyi siyasətini ön plana çıxarır, demokratlar isə yaşayış xərcləri, səhiyyə və sosial məsələlərə diqqət yönəldirlər. Seçki mübarizəsində iqtisadi göstəricilərlə yanaşı, ölkənin gələcək siyasi kursuna dair fərqli yanaşmalar da müzakirə olunur.

Qlobal Siyasət İnstitutunun prezidenti Paolo Von Şirah Konqresdə qüvvələr balansının dəyişməsini mümkün hesab etsə də, seçkilərin nəticələri ilə bağlı indidən qəti fikir söyləməyin tez olduğunu bildirib.

Onun sözlərinə görə, bir çox yerlərdə seçki mübarizəsi kifayət qədər gərgin keçəcək. Ekspert Texas və Kanzasda demokrat və respublikaçı namizədlər arasında yaxın rəqabətin müşahidə edildiyini, hətta ənənəvi olaraq respublikaçıların güclü olduğu Ayova kimi ştatlarda da rəqabətin diqqət çəkdiyini vurğulayıb.

“Konqresdə qüvvələr balansının dəyişməsi, demokratların Nümayəndələr Palatasında, hətta Senatda çoxluq əldə etməsi mümkündür. Lakin bu, qəti nəticə deyil və indidən belə demək tezdir. Bu isə ölkədə müəyyən siyasi qeyri-müəyyənliyin olduğunu göstərir. Nəticələrin necə olacağını görəcəyik”, – deyə Paolo Von Şirah bildirib.

Aralıq seçkilər prezidentin fəaliyyətinə ictimai münasibətin göstəricilərindən biri hesab olunur. Demokratların Konqresin bir və ya hər iki palatasında çoxluq qazanması Ağ Evin qanunvericilik təşəbbüslərinə təsir göstərə və parlament nəzarətini gücləndirə bilər. Respublikaçıların üstünlüyünü qoruması isə Tramp administrasiyasının siyasi gündəliyini həyata keçirməsi üçün daha əlverişli şərait yaradacaq.

ABŞ-də keçiriləcək aralıq seçkilərin əhəmiyyəti yalnız ölkənin daxili siyasi gündəmi ilə məhdudlaşmır. Rusiya-Ukrayna müharibəsi, Yaxın Şərqdəki vəziyyət, Çinlə münasibətlər və NATO çərçivəsində əməkdaşlıq kimi məsələlərdə Konqresin mövqeyi mühüm rol oynayır. Buna görə də noyabrın 3-də keçiriləcək seçkilərin nəticələri dünyanın müxtəlif paytaxtlarında diqqətlə izləniləcək.

Konqresin gələcək tərkibi ABŞ-nin beynəlxalq siyasəti baxımından da əhəmiyyət daşıyır. Xarici yardım paketlərinin təsdiqi, müdafiə xərcləri və beynəlxalq proqramların maliyyələşdirilməsi qanunverici orqanın səlahiyyətlərinə daxildir. Bununla belə, xarici siyasətin əsas istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsində prezidentin geniş səlahiyyətləri var.

Amerikalı politoloq Ceyson Epstayn hesab edir ki, seçkilərin nəticələrindən asılı olmayaraq, ABŞ-nin xarici siyasətində əsas istiqamətlər böyük ehtimalla qorunub saxlanılacaq.

Ekspertin sözlərinə görə, noyabrdan sonra dəyişə biləcək məsələlərdən biri Fars körfəzində və ətraf bölgələrdə müharibənin yenidən başlaması ehtimalıdır. O bildirib ki, demokratların Konqresin bir və ya hər iki palatasına nəzarəti əldə etməsindən asılı olmayaraq, prezidentin ABŞ-nin milli maraqlarına uyğun hesab etdiyi siyasəti həyata keçirmək üçün daha iki ili olacaq.

“Demokratlar çoxluq qazansalar, müxtəlif araşdırmaların sayında nəzərəçarpacaq artım ola bilər. Bununla belə, seçkilərin nəticəsindən asılı olmayaraq, ABŞ-nin xarici siyasətinin böyük ehtimalla əvvəlki istiqamətdə davam edəcəyini düşünürəm”, – deyə Ceyson Epstayn vurğulayıb.

Aralıq seçkilər həm də 2028-ci il prezident seçkiləri ərəfəsində siyasi partiyaların gələcək strategiyaları baxımından əhəmiyyət daşıyır. Noyabrın 3-də səslərin necə bölüşdürüləcəyi yalnız Konqresdə qüvvələr balansını deyil, Vaşinqtonda qarşıdakı iki ilin siyasi gündəmini də formalaşdıracaq.

Seçkiyə sayılı günlər qaldığı bir vaxtda əsas diqqət həlledici ola biləcək ştatlara və seçki dairələrinə yönəlib.

Meksikanın Milli Antropologiya və Tarix İnstitutunun (INAH) arxeoloqları Mezoamerikanın qədim astronomlarının sirlərini üzə çıxarıblar.

“HeritageDaily” portalının məlumatına görə, onlar Meksikanın Puebla ştatında yaşı 2 500 ildən çox olan günəş rəsədxanasının mövcudluğunu təsdiqləyiblər.

Qədim Teteles-de-Avila-Kastilyo yaşayış məskənində adi ritual tikililər kimi görünən yerlər əslində mürəkkəb astronomik bilikləri gizlədirdi. Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, yerli sakinlər iki min ildən çox əvvəl Günəşin hərəkətini izləmək və təqvimin mühüm tarixlərini müəyyənləşdirmək üçün monumental tikililər kompleksi inşa ediblər. Nəhəng kompleksin şərq platforması gecə ilə gündüzün bərabərləşdiyi günləri, eləcə də ilin ən uzun və ən qısa günlərini müəyyənləşdirməyə imkan verən nişan rolunu oynayıb. Bu tapıntı qədim mayyaların yaşadığı ərazidən kənarda bu tipli müşahidə məntəqəsinin mövcudluğunu təsdiqləyən ilk sübutdur.

Tikilinin özünəməxsus quruluşu sakinlərə fevral ayında əkin mövsümünün başlanmasını, oktyabr ayında isə məhsul yığımının vaxtını dəqiq müəyyənləşdirməyə imkan verib. Səma cisimlərinin hərəkətini və dövri dəyişiklikləri izləmək dəyişkən iqlim şəraitində bütöv xalqların yaşaması üçün mühüm əhəmiyyət daşıyıb. Bu müşahidələr kahinlərə dini mərasimləri və kənd təsərrüfatı işlərini planlaşdırmağa kömək edib.

Kəşf totonak sivilizasiyasının mənşəyi və onun ilkin mədəniyyəti haqqında yeni məlumatlar ortaya qoyur. Yaşayış məskənindən eramızdan əvvəl 900-cü ildən etibarən fəal istifadə olunub. Teotiuakan kimi iri şəhərlərin meydana çıxmasından sonra məskən əvvəlki əhəmiyyətini qismən itirsə də, müqəddəs yer olaraq qalıb. Sonrakı dövrdə burada başqa xalqların gətirdiyi, eramızın 600–900-cü illərinə aid nəzir əşyaları da aşkar edilib.

Əldə olunan bu məlumatlar alimləri astronomiyanın qədim dünyada şəhərsalmanın inkişafındakı roluna yenidən nəzər salmağa vadar edir. Astronomik müşahidələrə əsaslanan dəqiq biliklər teleskoplar ixtira edilməzdən xeyli əvvəl mövcud olub və əcdadlarımızın ilkin həndəsi biliklərinə əsaslanıb.

Hörmüz boğazında 750 min barel neft daşıyan tanker dəniz minasına düşüb, nəticədə gəmidə yanğın baş verib.

Bu barədə İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) mətbuat xidməti məlumat yayıb.

“Tasnim” agentliyinin yaydığı açıqlamada bildirilir ki, tanker SEPAH-ın xəbərdarlıqlarına məhəl qoymayaraq icazəsiz marşrutla hərəkət etməyə cəhd göstərərkən minaya düşüb.

Məlumata görə, bu, oktyabrın 11-də Hörmüz boğazında minaya düşən üçüncü tankerdir.

Rusiya ordusunun Ukraynanın paytaxtı Kiyevə endirdiyi raket zərbələri nəticəsində Darnitski rayonunda azı 2 nəfər həlak olub.

Bu barədə Kiyev Şəhər Hərbi Administrasiyasına istinadən məlumat yayıb.

Gecə ərzində Kiyev bir neçə dəfə ballistik raketlərlə vurulub. Hava zərbələri nəticəsində Obolon, Podol və Şevçenkivski rayonlarında dağıntılar qeydə alınıb. Rusiya ordusu bu gecə, həmçinin Poltova vilayətinə, Kremençuk şəhərinə, Çerniqov vilayətinə raket və dron zərbələri endirib. Yaşayış binalarında dağıntılar qeydə alınıb.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın gələcəkdə təslim olmaq qərarına gələcəyinə inandığını bildirib.

Tramp Ağ Evin qarşısında jurnalistlərin suallarını cavablandırarkən İran rəhbərliyinin hazırda təslim olub-olmayacağını bilmədiyini, lakin bunun baş verəcəyinə inandığını deyib.

“İşlər onlar üçün çox pis gedir”, – deyə ABŞ Prezidenti qeyd edib.

Tramp, həmçinin bildirib ki, Hörmüz boğazından əvvəlkindən daha çox neft daşınıb. O, İranın nüvə silahına sahib olmayacağına əminliyini də ifadə edib.

BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyası ilə əlaqədar ABŞ-nın Nyu-York şəhərinə səfəri çərçivəsində Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanla görüşüb.

Nyu-Yorkdakı “Türk Evi”ndə baş tutan görüş mətbuata qapalı keçib.

Görüşdə Türkiyə-Ermənistan əlaqələri, eləcə də regional və qlobal məsələlər müzakirə olunub. Ərdoğan ikitərəfli ticarət və nəqliyyat sahələrində normallaşma prosesini dəstəklədiyini bildirib, əldə olunan müsbət dinamikanın davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.

Türkiyə Prezidenti ölkəsinin Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh prosesində qarşılıqlı addımların atılmasını məmnuniyyətlə qarşıladığını bildirib.

Görüşdə Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan da iştirak edib.

Beynəlxalq səviyyədə tanınmış Yəmən hökumətinin silahlı qüvvələri bir neçə cəbhədə husilərin mövqelərinə hücumları gücləndirib.

EFE agentliyinin məlumatına görə, Marib və Taiz əyalətlərində husilərin nəzarətində olan ərazilər atəşə tutulub. Həmçinin Mocha və Dubab şəhərləri yaxınlığındakı təchizat yolları hədəfə alınıb.

Yəmən ordusu ölkənin qərb sahili boyunca da zərbələri davam etdirir.

Qeyd olunur ki, ötən həftə husilər hökumət qüvvələrinə qarşı hücuma keçərək Qırmızı dəniz sahilində və Bab əl-Məndəb boğazına bitişik ərazilərdə mövqelərini genişləndiriblər.

“Politico”nun məlumatına görə, Səudiyyə Ərəbistanı husilərə qarşı mübarizədə ABŞ-dən yardım istəyib.

Nyu-York şəhərinin Bruklin rayonundakı oyun meydançasında baş verən silahlı insident nəticəsində iki nəfər həyatını itirib.

Bu barədə şəhər polis idarəsi məlumat yayıb.

Şəhər polis idarəsinin məlumatına görə, hadisə yerinə gələn hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları 33 və 35 yaşlarında iki kişinin güllə yaraları aldıqlarını aşkar ediblər. Ağır xəsarətlər alan yaralılar dərhal xəstəxanaya çatdırılsalar da, həkimlərin səylərinə baxmayaraq, onların həyatını xilas etmək mümkün olmayıb.

Faktla bağlı istintaq tədbirləri davam etdirilir. Polis hələlik heç kimin saxlanılmadığını, qətli törədən şəxs və ya şəxslərin müəyyən edilməsi istiqamətində əməliyyat-axtarış tədbirlərinin aparıldığını bildirib.

İran ABŞ-nin tətbiq etdiyi iqtisadi sanksiyalara cavab olaraq Hörmüz boğazını tam blokadaya ala biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.

Bunu İran Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Möhsün Rzayi bildirib.

O, sosial şəbəkədəki paylaşımında ABŞ-nin İrana qarşı iqtisadi təzyiqinin Körfəzdən başlayaraq dəniz təcrid zonasının yaradılması ilə cavablandırıla biləcəyini qeyd edib. Rzayi, həmçinin ABŞ-nin regiondakı hərbi gəmiləri və bazalarına qarşı əməliyyat strategiyasının yenidən nəzərdən keçirildiyini bildirib.

İran Xarici İşlər Nazirliyi də Tehranın ABŞ-nin dəniz blokadası və sanksiyalarına cavab olaraq öz maraqlarını qorumaq üçün tədbirlər görmək hüququnun olduğunu açıqlayıb.

Qeyd edək ki, avqust ayında Vaşinqton İranın maliyyə təcridini gücləndirmək məqsədilə yeni sanksiya tədbirlərinə başlayıb. Sentyabrın əvvəlində isə ABŞ maliyyə naziri Skott Bessent Avropa İttifaqının İrana qarşı iqtisadi təzyiq kampaniyasına qoşulduğunu bildirib.

Niger hakimiyyəti Fransanı avqustun sonunda ölkədə baş vermiş üsyan cəhdini qızışdırmaqda ittiham edib.

Hökumət sözçüsü Soumana Bubakar əməliyyatın Fransa Prezidenti Emmanuel Makronun rəhbərliyi ilə fəaliyyət göstərən geniş şəbəkə tərəfindən təşkil edildiyini bildirib.

Qeyd edək ki, avqustun 29-da bir qrup hərbçi Niameydə hava limanı, hərbi baza, prezident sarayı və televiziyanı ələ keçirməyə cəhd edib. Hakimiyyət sonradan üsyanın yatırıldığını və əsas obyektlərə nəzarətin bərpa edildiyini açıqlayıb.