AMEA-nın akademik Ziya Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutunun Türkiyə tarixi və iqtisadiyyatı şöbəsinin böyük elmi işçisi, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Zülfiyyə Vəliyeva Önlenin “Osmanlı sənədlərində Azərbaycan toponim və etnonimləri” kitabı çapdan çıxıb.

Bu barədə Şərqşünaslıq İnstitutundan məlumat verilib.

Əsər XVI əsrin sonu – XX əsrin əvvəllərində Osmanlı arxiv materiallarında Azərbaycan adı ilə əlaqədar istifadə edilən ifadələrin tədqiqinə və müxtəlif hadisələr səbəbindən adları yazışmalarda keçən Azərbaycan tarixi, mədəni coğrafiyasına aid toponim və etnonimlərin araşdırılmasına həsr olunub. Osmanlı sənədlərində Azərbaycan adı ilə əlaqədar qeyd olunmuş bir sıra ifadələr: “məmaliki-Azərbaycan”, “hüdudi-Azərbaycan”, “vilayəti-Azərbaycan”, “əhaliyi-Azərbaycan”, “əsagiri-Azərbaycan”, “Azərbaycan qaimməqamlığı”, “Azərbaycan pişkarı”, “Azərbaycan kargüzarı”, “Azərbaycan hökuməti”, “Azərbaycan Cümhuriyyəti”, “azərbaycanlılar”, “Azərbaycan pulu” və s. osmanlıca transliterasiyaları və Azərbaycan dilində tərcümələri ilə birlikdə oxucuların diqqətinə çatdırılır.

Azərbaycan toponiminin ilk yarandığı tarixdən etibarən XX əsrin əvvəlinə qədər bir sıra formalarda və dövlət idarələrinin adı ilə birlikdə ifadəsinin 1918-ci ildə onun dövlət adı kimi mənimsənməsinə təsir göstərdiyi əsərin əsas məzmunun təşkil edir.

Əsər giriş və 3 fəsildən ibarətdir. Kitabda müəllif ön sözü də yer alıb. Girişdə Atropatenadan Azərbaycana qədər toponimin tarixi inkişafı və Osmanlı sənədlərdə əksi nəzərdən keçirilir. Birinci fəsildə XVI əsrin sonu – XVIII əsrdə, ikinci fəsildə isə XIX əsr – XX əsrin əvvəllərində Osmanlı sənədlərində Azərbaycan toponimi ilə əlaqədar ifadələr araşdırılır. Üçüncü fəsil XVI əsrin sonu – XX əsrin əvvəlində Osmanlı sənədlərində Azərbaycan toponimi və etnonimlərinə həsr olunub. Fəslin sonunda toponimlərin və etnonimlərin ümumi siyahısı verilir. Sonra araşdırma zamanı əldə edilən nəticələr təqdim edilir.

Kitabın sonunda Osmanlı dövlət təşkilatı ilə əlaqədar ifadələr, terminlər və şəxsiyyətlər, istifadə olunmuş ədəbiyyatın siyahısı, Osmanlı sənədlərinin arxiv fondları və kodları və Osmanlı sənədlərində istifadə edilmiş təqvimlər təqdim edilir.